Soi Phim
Review Trại Buôn Người của Bảo Long
Xem xong *Trại buôn người* mình ngồi im khá lâu trong rạp. Suất 23h mà phòng vẫn kín ghế. Lâu rồi mới có một bộ phim Việt nặng đến thế. Nặng không chỉ vì hình ảnh trần trụi, mà vì những biến cố dồn dập đẩy người ta vào chỗ phải chọn lựa đổi đời. Nặng cả tình cảm, cả sự gắn bó kỳ lạ giữa những con người bị nhốt chung, nặng cả người khiêng ra khỏi rạp. Điều đọng lại mạnh nhất với mình không phải hành động hay những phân đoạn hài, mà là cảm giác chân thực. Phim chia làm ba lớp cảm xúc rõ rệt. **Vùng đất hứa – bản án treo ngược** Có những khung hình không cần thoại mà vẫn thấm. Bữa cơm tối thui, chỉ còn Ny ngồi một mình trước ban thờ với tấm ảnh ba. Cái bóng tối ấy vừa là cái nghèo cụ thể, vừa là nỗi u ám nằm sâu trong hai đứa trẻ phải tự lớn lên giữa sự vắng bóng của mẹ và cha. Ny và Út Đẹt hồn nhiên bước lên xe, đứa con trai đi ít hôm rồi quay về, còn bà lão mang theo tâm nguyện cuối đời bước qua biên giới tuổi xế chiều. Cảnh mẹ con Nhân đoàn tụ khiến mình nghẹt thở. Mỗi lần hai người xuất hiện là một lần tình yêu máu mủ bị chà đạp đến mức cay đắng. Đêm họ ngồi nói chuyện trên tấm chiếu rách, mọi lỗi lầm đều bị trả giá bằng roi, không phân biệt già hay khuyết tật. Khi bà mẹ kể chuyện cho Nhân nghe, Ny như đoán được điều gì đã xảy ra với mẹ mình. Cái cận cảnh khuôn mặt Ny lúc ấy rất mỉa mai: một bên là mẹ con Nhân đang tháo gỡ bao năm xa cách, một bên là đứa trẻ phải thay mẹ chăm em, dần hiểu ra sự thật. Tất cả đều bị trói trong cùng một trại. Và tất cả đều chọn bán mạng chỉ để được ở bên người thân. **Người đi và kẻ ở lại** Nhân không biết che giấu. Cậu bị ruồng bỏ, bị đánh đập dã man, nhưng vẫn bám lấy niềm tin đổi đời dù biết chẳng còn bao nhiêu cơ hội. Gặp lại mẹ khiến cậu nhận ra mình mãi chỉ là gánh nặng – gánh nặng của bệnh tật bẩm sinh, của tội lỗi đã kéo cả mẹ vào chỗ này. Nhân chọn cách buông. Cậu hiểu người như mình không xứng với tự do, và không muốn mẹ vì mình mà còn bị trói buộc. Sự ra đi của cậu là ngòi lửa đầu tiên. Những giây phút cuối, bà mẹ chẳng thể chạm được vào con qua hàng rào kẽm gai. Ánh sáng vụt tắt trong đôi mắt đen kịt của bà. Bà không khóc được, không đưa tang được, chỉ thẫn thờ gặm nhấm nỗi đau. Đêm bạo loạn, bà vẫn điềm nhiên cầm chuỗi bồ đề. Ngọn lửa trong lòng bà cháy âm ỉ rồi bùng lên thành công lý cuối cùng mà một người mẹ già còn giữ được. Bà chỉ vẫy tay bảo mọi người chuẩn bị đi. Diễm My là người làm bếp, con búp bê bất lực để Tài giải tỏa. Dù thế nào cô vẫn đặt tình người lên trên, che chở cho Mỹ Ngọc. Nhưng khi phẩm giá bị xâm phạm và người mình thương bị đoạt mạng, cô không còn thương xót. Cú ra tay với Tài dứt khoát và lạnh. **Đáng trách hay đáng thương?** Trinh bước lên xe với hy vọng đổi đời cùng Ba. Cô bị tước mất cả tên, bị vấy bẩn đến mức đứa trẻ sinh ra chẳng biết “Ba” là ai. Những người phụ nữ trẻ trong khu chăn nuôi đều giống nhau: ban ngày làm việc, ban đêm nộp thân, không quyền từ chối. Sự im lặng của họ chứa đầy uất hận, nhưng họ vẫn chọn im để tiếp tục tồn tại nơi tương lai còn xa lạ hơn cả quá khứ. Mỹ Ngọc giật dây đồng loại mà không nhận ra mình cũng chỉ là con rối. Mình không thuộc kiểu thương hại phản diện vì quá khứ. Cái kết của ả là điều phải đến. Ở cái nơi ấy, dù bạn làm vì mình hay vì người khác, cuối cùng cũng chỉ là đồ vật. Hết giá trị thì bị bỏ. Phim còn nhiều khung hình ám ảnh khác: những cánh tay thò ra chôm chỉa trong chuồng cọp, cảnh ăn mừng KPI trên đồng tiền kiếm bằng máu người khác, khu sinh hoạt tập thể la liệt. Báu từ kẻ hèn nhát trở thành tiếng còi báo động. Phân đoạn mọi người cùng nhau giúp Chú Tư thoát khỏi tảng đá khi cứu mẹ con Út cũng để lại ấn tượng mạnh. Cách phim nối những câu chuyện rời rạc khá ổn. Nhân vật chính có phần mờ nhạt nhưng mình thấy hợp lý, vì câu chuyện này vốn không xoay quanh một người. CGI đàn bò hơi nhựa, tiếng Anh đôi chỗ thô, nhưng có thể chấp nhận như một phần của sự chân thực mà phim muốn giữ. Kết phim là chuyến xe buýt tiếp tục chở người đến điểm buôn bán mới. Một cái kết mở, thừa nhận hệ thống vẫn còn đó, dù đã nhân văn hơn thực tế khá nhiều. Còn một câu hỏi cứ lẩn quẩn trong đầu mình sau khi đèn sáng: Nếu đồng tiền đổi số phận được in bằng máu người, thì bao nhiêu kẻ sẵn sàng cầm lấy? Cái uy, cái huy hoàng và nỗi sợ phải trốn chui trốn lủi… có đáng để đổi lấy sự bình dị đơn độc không? Con người, cuối cùng, không hơn những món trang sức để trao đổi. Đối mặt với súng đạn cần nhiều hơn sự đồng lòng. Và khi chẳng còn gì để mất, họ sẽ không còn cúi đầu trước thế giới này nữa. Đáng xem.